Notebook sahibi bireyler bir süre sonra bilgisayar ağırlaştığında onu eski haline getirmek için yüzyıllardır(!) süregelen bir geleneği devam ettirmeye çalışıyorlar. O gelenek nedir? Tabii ki format atma olayı. Artık bilgisayarlara format atmaya gerek kalmadı. Zaman hala çok önemli birşey, format olayı bitti.

Masaüstü bilgisayarlarda Norton Ghost, DeepFreeze, Acronis True Image gibi programlar bu konuda imdadımıza yetişiyor.

Bir çok notebookta sistem yedeği ya bir dvd ile beraber veriliyor, ya da hard diskteki gizli bir bölümde saklanıyor. Bazen ikisi birden de olabiliyor.

Eğer dizüstü bilgisayarınızla birlikte üzerinde "recovery" veya "sistem kurtarma diski" gibi bir ibare bulunan bir DVD veya CD gelmişse bunlara gözünüz gibi bakın. Zira sisteminiz çöktüğünde tek yapmanız gereken bilgisayarı bu disk ile açmak ve gerekli yönereleri izledikten sonra arkaya yaslanıp olan biteni seyretmek. Bilgisayarınız gerekli yüklemeleri yaptıktan sonra ilk satın aldığınız günki haline gelecektir. Yani işletim sisteminiz ve sürücüleriniz otomatik olarak yüklenecek, varsa bilgisayarınız ile birlikte gelen antivirüs veya notebookunuza özel programlar yüklenmiş olarak karşınıza çıkacaktır. Bazı notebooklarda driver CD leri ayrı olarak da gelebilmektedir, o zaman recovery disk ile işimiz bittikten sonra bu CD ile de sürücüleri ayrı olarak yüklemek gerek.

Birçok notebook kendi harddiski içinde bulunan gizli bir partitionu (bölümü) "recovery console" olarak kullanmakta. Yani sisteminiz çöktüğünde veya artık format zamanı geldiğini düşündüğünüzde bilgisayarınız açılırken recovery işlemini aktif hale getirmek için gereken tuş kombinasyonunu kullanıp bilgisayarı kendi haline bırakabilirsiniz. Sistem otomatik olarak kendini formatlayacak yeni işletim sisteminizi, sürücülerinizi ve bilgisayarınızla birlikte gelen diğer tüm programları yükleyecektir. Yani bilgisayar satın aldığınız ilk günki haline gelecektir.

Bilinen bazı markaların recovery işlemini nasıl aktif hale getirdiğini yazacağım ama ondan önce bir şey söyleyeyim. Eğer daha önce recovery bölümü kendi içinde olan bir notebooka format attıysanız bu yazının devamını okumanıza gerek yok; zira format, gizli partitionu da alır götürür, dolayısıyla recovery bölümünüze de farkında olmadan bir veda şiiri yazmış olursunuz.

Asus notebook: Bilgisayar açılırken sürekli F8 tuşuna basmak kaydıyla (basılı tutmuyorsunuz, devamlı suretle hızlı hızlı basıyorsunuz) recovery console aktif hale getirilebilir. Bu aşamadan sonra gerekli yönergeler izlenerek sistem kurtarılır.

Acer notebook: Yine bilgisayar açılırken Ctrl+F10 tuş kombinasyonu sürekli basılarak bilgisayardan güçlü bir "bip" sesi duyulana kadar tekrarlanır. Bu sayede recovery console çalışacaktır.

Dell notebook: Aynı işlem Alt+F10 tuş kombinasyonu ile uygulanır.
Dell 1535 için ilk açılışta F8 e basınız. Gelen ekranda bilgisayarı onarın seçeneğinden 'Dell factory recovery' ye giriniz. Diğer adımları uygulayarak sistemi onarınız. Toshiba notebook: Tıpkı Asus'ta olduğu gibi F8 tuşu işimizi görecektir.

HP notebook: Recovery bölümüne F11 tuşu ile girilir.

Bildiğim markalar ve recovery tuşları böyle ama şunu unutmamak gerekir. Her markada veya bir markanın tüm modellerinde bu işlem olacak diye bir kural yoktur. Özellikle bilgisayarınız ile birlikte kurtarma diskleri verilmişse harddiskinizde recovery bölümü olmaması gayet normal, ancak bilgisayarınız ile birlikte hiç bir disk gelmediyse mutlaka ama mutlaka recovery bölümü hard disk içinde bir yerlerdedir. Bundan emin olmak için de şunu yapabilirsiniz. Bilgisayarım simgesini sağ tıklayarak "Yönet"'i tıklayıp açılan "Bilgisayar Yönetimi" penceresinden "Disk Yönetimi" seçeneğini tıklayarak aşağıdaki görüntüyü elde edersiniz.

Eğer hard diskiniz iki parçaysa (C:) ve (D:) ve sadece onları görüyorsanız hardiskinizde gizli partition yok demektir, tıpkı yukarıdaki resimde olduğu gibi. Ama gizli bir bölüm varsa da bunu zaten çok rahat görürsünüz. Şimdi bende gizli bölüm olmadığı için, internetten de gizli partition olan harddiskin nasıl göründüğüne dair bir araştırma yapmayacağım için (sıkıldım çünkü) o konuda bilgi veremiyorum. Üff olay bu işte. Sözün özü, format atmayın, pratik olun.